Korte conclusie
Creatine is een lichaamseigen stof die een belangrijke rol speelt in de energiehuishouding van cellen, inclusief hersencellen. Dat maakt de hypothese dat extra creatine cognitieve functies zou kunnen ondersteunen mechanistisch aannemelijk - maar mechanistische aannemelijkheid is geen bewezen effect.
Wetenschappelijk onderzoek laat enkele taakspecifieke signalen zien, vooral voor geheugen, maar geen vastgestelde algemene cognitieve verbetering. Verschillende studies tonen wisselende resultaten, en het bewijs voor cognitieve verbeteringen door creatine is wisselend en niet altijd sterk.
Deze pagina richt zich op gecontroleerde onderzoeken naar creatine en meetbare cognitieve uitkomsten bij volwassenen. Wie meer wil weten over de stof zelf kan terecht op wat is creatine, wie de biochemische achtergrond wil begrijpen op werking, en informatie over hoeveelheden staat op dosering en gebruik.
Onderzoek uit 2018
In totaal waren 281 gezonde personen betrokken. De review vond mogelijke signalen dat creatine supplementen positieve effecten kunnen hebben op kortetermijngeheugen en redeneren. Voor andere cognitieve domeinen - zoals aandacht - werden geen consistente signalen gevonden.
In een vegetarische subgroep verscheen een niet-universeel signaal bij enkele geheugentaken.
Synthese uit 2024 bij 492 volwassenen
Deze synthese includeerde zowel gezonde als klinische populaties - een gemengde groep.
De belangrijkste bevindingen per cognitief domein:
- Aandacht en verwerkingssnelheid: kleine signalen, maar met lage zekerheid van bewijs.
- Executieve functies en totale cognitie: geen statistisch significante verbetering gevonden.
Dat een uitkomst niet statistisch significant is, betekent niet dat er bewezen geen effect bestaat. Het betekent dat het huidige bewijs - gegeven de omvang en methodologie van de onderzoeken - het effect niet aantoonbaar maakt.
Corrigendum en methodologisch commentaar
Daarnaast verscheen een methodologisch commentaar dat de generaliseerbaarheid van de conclusies uit de synthese ter discussie stelt.
EFSA en UKNHCC
Gezondheidsclaims over voedingsstoffen worden in Europa en het Verenigd Koninkrijk streng beoordeeld. Twee instanties hebben zich specifiek uitgesproken over creatine en cognitie.
EFSA heeft de beschikbare interventiestudies geanalyseerd en concludeert dat een oorzaak-gevolgrelatie tussen creatinesuppletie en verbetering van cognitieve functies niet is vastgesteld. De in de beoordeling genoemde hoeveelheid creatine van 3 gram creatine per dag is de voorwaarde waaronder bewijs werd aangeleverd door de aanvrager - het is geen innameadvies.
De UKNHCC kwam tot een vergelijkbare conclusie over creatine: een oorzaak-gevolgrelatie is niet aangetoond. Ook hier geldt dat de genoemde dosering van maximaal 3 g/dag uitsluitend de ingediende claimvoorwaarde betreft en nooit een advies is - niet van de commissie, en niet van deze pagina.
Antwoord op de hoofdvraag
Voor executieve functies en totale cognitie werd geen statistisch significante verbetering gevonden.
Mogelijke geheugensignalen blijven domein- en contextgebonden.
Het bewijs rechtvaardigt op dit moment geen algemene claim dat creatine helpt bij het verbeteren van cognitie bij gezonde mensen onder normale omstandigheden.